Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php on line 3

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php:3) in /home/thereceptor.nl/public_html/templates/item.php on line 21

Hij ruikt heel lekker

Share on facebook Share on twitter
a A
Hij ruikt heel lekkerBron: Nationaal Archief / Spaarnestad Photo / Anefo / R. Croes
— Paul KempersFriday July 06 2012

Kunstenaar Marte Röling en haar grote liefde Henk Jurriaans, inmiddels overleden,  onderhielden goede betrekkingen met de Koninklijke Luchtmacht. Meer dan twintig jaar geleden kregen ze een afgedankte Starfighter F-104 in bruikleen. Over de liefde voor straaljagerdesign. 

 

Het moet op een feestje van Defensie zijn geweest dat Henk Jurriaans al zijn charme in de strijd gooide en een hoge pief van de Luchtmacht wist te overreden. De destijds bekende psycholoog en free spirit  – Jurriaans had in 1975 opzien gebaard door zichzelf als ‘levend kunstwerk’ te koop aan te bieden in het Stedelijk Museum Amsterdam – was gek op vliegen. Net als zijn geliefde Marte Röling (1939), die haar vliegbrevet had gehaald en regelmatig in de cockpit van hun privé-vliegtuig kroop. 


Ook Röling had toen al bekendheid verworven door haar strakke zwartwittekeningen in popartstijl voor de modepagina van Het Parool en haar vampachtige, on-Nederlandse verschijning: ze droeg zware make-up, rookte sigaren en leefde samen met Jurriaans en diens medegeliefden Adriënne en Alissa Morriën. 


In 1989 werd een afgedankte Starfighter F-104 (van de firma Lockheed) door Defensie op het werkterrein van Röling in Weesp geplaatst, een spektakel waar de hele bevolking voor uitliep.


Meer dan twintig jaar heeft Röling – die later met Jurriaans naar het Groningse Uithuizen verhuisde, de 16 meter lange straaljager ging mee – ‘met plezier’ naar de fraaie, ranke vorm van de zilverkleurige jager gekeken. Niet zonder bijgedachten overigens, zoals ze liet weten. ‘Je moet er niet aan denken dat zo’n ding  boven je hoofd dondert en er op losschiet, dat is natuurlijk verschrikkelijk, maar los daarvan is het echt een mooi ontwerp, een mooi voorbeeld van twintigste-eeuws design.’


De kunstenaar bleek niet de enige die zich aangetrokken voelde tot de vaak spectaculaire vormgeving van vliegend wapentuig. Zowel in Weesp als later in Uithuizen wilden bezoekers en voorbijgangers zich graag laten fotograferen voor de spitse neus van de Starfighter; ook geliefden namen innig plaats onder de F-104 voor de trouwfoto; eenmaal verankerd op de grond bleek het dood- en verderf zaaiende karakter van de straaljager te zijn verdwenen.  


Toch stond het ding niet louter om esthetische of decoratieve redenen voor Rölings atelier. De cockpit van het onklaar gemaakte apparaat bleek een uitstekende plaats om je terug te trekken en na te denken, vertelde de kunstenaar. ‘Hij ruikt heel lekker van binnen, naar hele dunne fijne olie en metaal, een heerlijke lucht. En als je erin zit en het stormt, dan beweegt ie wel een beetje. Dan heb je bijna het gevoel dat ie vliegt.’


Groot was dan ook de verrassing toen Defensie aankondigde de Starfighter weg te halen; alle nog bewaard gebleven F-104’s – de straaljager werd tussen 1962 en 1984 door de Koninklijke Luchtmacht gebruikt – zouden licht radioactieve straling afgeven. 


In november 2010 werd Rölings geliefde vliegtuig door Defensie weg getakeld. ‘Een drama’, oordeelde de inmiddels 70-jarige kunstenaar. Die opmerking is niet overdreven: Rölings liefde voor de snelheid en het vliegen is oprecht. Niet alleen bezit ze twee snelle motoren, ze opende ook meerdere keren de Nashua Airshow in Scheveningen. ‘Een keer hangend onder een helikopter, een keer met een parachutesprong en een keer staand op de vleugel van een dubbeldekker.’ Dat Defensie de F-104 vervangt door een afgedankte F16 lijkt dan ook niet  meer dan rechtvaardig. 

Close page