Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php on line 3

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php:3) in /home/thereceptor.nl/public_html/templates/item.php on line 21

Wat ritselt daar?

Share on facebook Share on twitter
a A
Wat ritselt daar?Beeld: verzameling foto's van Erik Odijk
— Paul KempersSaturday September 10 2011

Van schraal heidelandschap naar rijk natuurgebied: vliegbasis Soesterberg kent een verrassende biodiversiteit, die voortkomt uit de bijzondere militaire functie van het terrein.


'Waar de mens zijn voeten plant zal geen gras meer groeien.' Dit is niet de uitspraak van een groene milieufanaat, maar een onder natuurliefhebbers algemeen aanvaarde waarheid, die ook van toepassing is op de voormalige vliegbasis.
Het grootste deel van de activiteiten in Soesterberg speelde zich af in de lucht, de hangars, de atoomvrije bunkers en de verkeerstoren. Dankzij de militaire functie bleef de aanwezige natuur gevrijwaard van storende menselijke aanwezigheid; hier geen homo sapiens dagjesmens met zijn harde stem, kwalijke deodorantgeur en achteloos weggeslingerde plastic tassen, maar rust.
Ongebreidelde rust.
Niets anders dan de wind die door de bomen waait, het kwinkeleren van de veldleeuwerik, het ritselen van de sprinkhaan en het zoemen van de vleermuis, af en toe doorbroken door het rechtvaardige gebulder van een F15.
Dat het militair gebruik van het gebied een weldadig effect op de natuur  zou hebben, kon niemand in de burgerbuitenwereld bevroeden. Zoiets moet zelfs de meest verstokte  eco-pacifist tot tevredenheid stemmen.
Na het vertrek van de Amerikanen eisten bijzondere kruiden en korstmossen hun rechtmatige plek onder de zon op. Roodborsttapuit, zwarte roodstaart en graspieper roerden zich terwijl slangenkruid en cantharel hun milieubevruchtende sporen trokken. Ook de levendbarende hagedis vermenigvuldigde zich vreugdevol evenals de in Europa zelden gesignaleerde zandhagedis. In het loofbos bij het Museumkwartier ontwikkelde zich onverwacht rijke ondergroei, waarin het daslookkruid bijgenaamd 'berenlook' (Allium ursinum) welig tierde ' wat misschien voor een stadsbewoner dreigender klinkt dan het is.
Op de gronden rond Soesterberg vind je ook zeldzame paddestoelen; denk aan de narcisamaniet en hanenkam, waarvan zonder gids in de hand niet met zekerheid te zeggen valt of ze eetbaar zijn of dat je er beter af kunt blijven. En dan hebben we het nog niet gehad over warmteminnende planten en dieren uit Centraal- en Zuid-Europa; op het grind en de betonplaten waar eerst militair materieel geparkeerd stond zien we nu regelmatig de spectaculair gekleurde blauwvleugelsprinkhaan een zonnebad nemen. Heel cool en relaxed, een beetje ma'ana-achtig wapperend met de vleugels om zichzelf wat koelte toe te waaien, maar intussen de omgeving scherp in de gaten houdend. Want ook dit insect weet dat je ieder moment kan opgeslokt kan worden.
Puur natuur houdt je scherp. Zeker als er tientallen buizerds rondcirkelen, slangen op de loer liggen en de hongerige houtsnip je in de gaten houdt. Zo krijgt ook in het dierenrijk het 'erfgoed van de angst' zijn beslag.
Dat Soesterberg onderdak geeft aan bijzondere planten en dieren is gedeeltelijk het resultaat van gericht heide- en bosbeheer uit de tijd van de Koude Oorlog, toen aan het terrein specifieke eisen werden gesteld. Later heeft men de natuur meer haar gang laten gaan, minder gekapt, dood hout laten liggen en open plekken open gelaten met het oog op een zo groot mogelijke biodiversiteit. Nu vind je er geplante houtsoorten als de douglasspar, de Amerikaanse eik en grove den naast het eikenstrubbehout, de berk en bloemrijk grasland. In dit gevarieerde landschap zien we ook door de Duitsers aangelegde waterbassins en de siergazons rond monumenten en herdenkingsplaatsen. Een bont geheel kortom van natuurlijke en door geheime mensenhand bestierde bos- en heidegrond.
Zijn in 2013 de wandel- en fietspaden eenmaal aangelegd en de uitzichtpunten ingericht dan kan homo sapiens dagjesmens naar de natuur in werking kijken. Vanaf afstand, want het is niet de bedoeling dat de dieren en de planten worden gestoord. Zij krijgen alle ruimte. Niet de mens, want die moet recreatief ingetoomd. Dus geen wild door broedplaatsen raggende mountainbikers of anarchistische Cross Country Nordic Walking door roedels 65-plussers in de greep van Alzheimer en obesitas. De rust dient gehandhaafd en gewaarborgd, als was het alleen maar ter nagedachtenis aan de tijd dat de vliegbasis hermetisch afgesloten was van de buitenwereld.  
Wanneer het magnum opus van natuurbeheer voltooid is, de schapen onder kundig toezicht  op de graslanden grazen en kwetsbare holenbroeders zich ongestoord aan de opvoeding van hun jongen wijden, kunnen de ecologen tevreden achterover leunen, zou je denken.
Niets is minder waar.
Wat dan volgt is de laatste fase, waarin het publiek zal aandringen op een 'versterking van de natuurwaarden' zoals dat in beleidstaal heet. Men zal willen dat het recreatieve aspect beter in overeenstemming wordt  gebracht met de fear factor waarvan de vliegbasis uitdrukking was. Van erfgoed doordesemde recreanten zullen wijzen op de noodzaak van het daadwerkelijk ervaren van angst: zonder dat zal de beleving van het nieuwe natuurgebied niet compleet zijn.
Op hoge toon zal men de komst eisen van beer, lynx en wolf als dierlijk-metaforische vertaling van Koude Oorlog-spanning, om het maar even ingewikkeld te zeggen. (Erfgoedbiologie is een hele nieuwe tak van wetenschap waarvan het vocabulaire proefondervindelijk en op de tast ontwikkeld wordt.)
Wie de paden van de voormalige basis bewandelt zal op scherp staan. Wat ritselt daar toch? zal hij  zich afvragen terwijl hij paniekerig, maar innerlijk juichend de pas versnelt, precies op het moment waarop de authentiek ingevlogen Russische beer zich opmaakt om op volle snelheid achter de recreant aan te gaan, begeleid door minstens even authentiek Russisch wolvengehuil en het gekras van lynxnagels op beton'

Close page