Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php on line 3

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php:3) in /home/thereceptor.nl/public_html/templates/item.php on line 21

De Drieendertig van Soesterberg

Share on facebook Share on twitter
a A
De Drieendertig van Soesterberg11 april 1945, de 33 van soesterberg, opgebaard in de Grote kerk deventer. fotocollectie anefo
— Joeri BoomSaturday September 10 2011

Op de voormalige schietbaan van vliegbasis Soesterberg heeft bloed gevloeid. De Duitsers fusilleerden er meer dan dertig (jonge) mannen uit verschillende delen van Nederland die verzet hadden gepleegd. Nog steeds is er veel belangstelling voor de jaarlijkse herdenking op 19 november.


Verscholen tussen de bomen op terrein van de voormalige vliegbasis Soesterberg staat een klein ruwhouten kruis. 'Hier werden vele Nederlanders door Duitse hand gefusilleerd' staat erop. Het betreft drieëndertig verzetslieden, opgepakt in 1941 en 1942 en doodgeschoten op 19 november van dat jaar. Maar wie 'de Drieëndertig', zoals ze in de Soester volksmond bekend staan, precies waren weten maar weinig mensen. Het internet geeft op die vraag geen antwoord. Wel de jaarlijkse herdenking van de executie, maar die is besloten. Het houten gedenkkruis staat nog altijd achter militaire hekken.
Al tijdens de oorlog gingen geruchten dat op de vliegbasis, die destijds in handen was van de Duitsers en streng werd bewaakt, een massaexecutie was gepleegd. Pas na de oorlog werd bekend wat zich er had afgespeeld. Naast de toenmalige schietbaan werden in een massagraf de lichamen gedolven van drieëndertig mannen in uiteenlopende leeftijden. Een van hen was invalide en miste zijn benen. Tijdens de executie werd hij vastgebonden op een stoel.
Het bleek te gaan om Nederlanders die waren gearresteerd wegens 'sabotagedaden', 'spionage' en 'misdaden tegen het groot-Duitse volk', in de woorden van een van de 'rechters' (in feite betrof het Luftwaffe-officieren) die hen veroordeelde tot de dood door de kogel. De opgraving van de lichamen in 1946 werd geleid door majoor Siedenburg. Tijdens de werkzaamheden herkende hij de overblijfselen van zijn zoon. Hij had in 1942 slechts een korte Duitstalige mededeling van de fusillering ontvangen, maar wist niet waar zijn zoon was doodgeschoten en begraven.

Mislukte aanslagen
Lange tijd werd de herdenking georganiseerd door de Koninklijke Luchtmacht, op wiens terrein het monument zich bevindt. Toen bekend werd dat de luchtmacht Soesterberg zou verlaten stapte Cees Vos, voorzitter van Stichting Comit' 4 en 5 mei Soest-Soesterberg naar burgemeester Noordergraaf. Het Comitë verzorgde reeds de herdenking van de Japanse capitulatie (15 augustus) en de 4 en 5 mei-manifestaties in Soest. Cees Vos stelde de burgemeester voor om de herdenking van de Drie'ndertig van de luchtmacht over te nemen. 'Dat vond hij een goed idee en ook de kolonel van de luchtmacht was het ermee eens. Wij verzorgen nu sinds 2007 de herdenking op 19 november en de gemeente biedt ons daarvoor een budget', aldus Vos.
In 1974 verscheen een boekje over de fusillade. Het is getiteld De drie-en-dertig van Soesterberg  en werd geschreven door J.W. Ooms en B.J. van Os. Ooms (inmiddels overleden) behoorde tot een verzetsgroep in Soest. 'Het is niet meer in de handel', vertelt Cees Vos. Hij wist enkele jaren geleden met moeite enkele tweedehands exemplaren op de kop te tikken voor genodigden bij de herdenking. De openbare bibliotheek te Amsterdam blijkt het boekje, dat slechts 93 pagina's telt, gelukkig in huis te hebben. De meeste van de terechtgestelden behoorden tot enkele verzetsgroepen uit Amsterdam, Deventer en Hengelo, zo lezen we. Twee van de slachtoffers pleegden in hun eentje verzetsdaden, en van ëën persoon weet eigenlijk niemand waarom hij werd doodgeschoten. De drieëndertig mannen, sommigen nog vroeg in de twintig, hadden geen grootschalige verzetsdaden op hun naam ' die vonden in Nederland nu eenmaal nauwelijks plaats. Het ging om het verbranden van de oogst van NSB-boeren, mislukte aanslagen met zelfgemaakte bommetjes op troepentransporttreinen en het in bezit hebben van tekeningen van Duitse stellingen.  

Om de jaarlijkse herdenking niet te laten verstoffen worden er nadrukkelijk jongeren bij betrokken 'Basisschool de Egelantier heeft het kruis geadopteerd', vertelt Cees Vos. De scholieren leggen een krans bij het monument en lezen een voor een de namen voor van de vermoorde verzetstrijders. 'Dat doen ze uit hun hoofd', zegt Vos. 'Ze vangen ook de gasten op in het oude officierscasino aan de Kampweg en geven hen koffie en thee.' Ook over de gastvrijheid van de luchtmacht is hij zeer te spreken. 'Petje af voor die mensen, hoor. Zij hebben het al die jaren keurig gedaan.'
Vos hoopt dat het terrein in de toekomst toegankelijker wordt. Als de hekken waarmee het nu nog militaire gebied wordt afgeschermd verdwijnen, zou ook de herdenking van karakter kunnen veranderen en vooral omvangrijker kunnen worden. 'Ik merk dat er veel aandacht is voor herdenkingen. Ook voor de herdenking van de Drieëndertig krijg ik elk jaar meer aanvragen van belangstellenden. Die kan ik deels honoreren, maar daar zit een limiet aan. De herdenking is besloten omdat hij nu nog plaatsvindt op militair terrein. Ik ben afhankelijk van het budget dat de gemeente verstrekt. De mensen worden er in twee bussen heen gebracht ' die moeten worden gehuurd. En ze krijgen een hapje en een drankje, ook dat moet betaald worden. Als de herdenking openbaar zou worden, zouden mensen op eigen gelegenheid naar de plek kunnen komen en hoeven we ze niet op te vangen.'

KADER
De Drieëndertig van Soesterberg, gefusilleerd door de Duitse Luftwaffe op 19 november 1942: W.C. Auener - K.J. Bakker - W. Bouhuis - M.C. Cavalj' - H.W. Eekhuis - G.J. van 't Einde - J.G. Gerritze - J.J. Glas - A. Haspels - P. Van den Heuvel - B.E.L. Immerzeel - W.J. Kraan - W.J. Lenssen - C. Lugthart (de man zonder benen) -W. van der Maten - H.H. Moquette - G.J. Nieuwenhuis -Th. Prins - G.J. Prinsen - J. Rodert - A.W. Siedenburg - F.B.C.M. Teelen - C.G. van Teeseling - H. Top - C.F. Vastenhoud - F. de Weerd - W. De Weerd - G. van Werven - G.W.E. Wilmink - A.Wolfswinkel - B. Wolfswinkel - J.F. IJsberg.
Zij werden gearresteerd met behulp van Nederlandse medewerkers van de Duitse Sicherheitsdienst (SD). Enkele namen zijn bekend: Anton Berends, Hoekstra, Kuiper en Wamelingh.

Close page