Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php on line 3

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php:3) in /home/thereceptor.nl/public_html/templates/item.php on line 21

Levenslang in Kamp Zeist

Share on facebook Share on twitter
a A
Levenslang in Kamp ZeistBrokstukken van de Maid of the Seas (Lockerbie PanAm Flight 103), 21-12-1988
— Joeri BoomSaturday September 10 2011

Wie herinnert zich nog het Lockerbie-proces? Dat vond plaats in het hermetisch van de buitenwereld afgesloten Kamp Zeist. Twee Libische geheim agenten werden voorgeleid, de sancties tegen Gaddafi snel opgeheven. De FBI speelde een dubieuze rol.


Bijna twee jaar lang grenste Soesterberg aan Schotland. Kamp Zeist, een militair terrein nabij de vliegbasis Soesterberg, werd in april 1999 tot Schots grondgebied verklaard. Dat was nodig omdat tot eind januari 2001 er een Schotse rechtszaak tegen twee Libische geheim agenten werd gevoerd, en de Schotten volgens hun eigen rechtssysteem moesten kunnen werken. De Libiërs werden ervan beschuldigd in december 1988 vlucht 103 van Pan American te hebben opgeblazen boven het Schotse dorpje Lockerbie. Nederland werd uitgekozen voor de rechtszaak als 'neutraal land'; dat was een van de eisen van de Libische leider kolonel Muammar Gaddafi, die onder voorwaarden bereid bleek zijn geheimagenten te offeren.
Bij de aanslag vonden in totaal 270 mensen de dood: 259 passagiers en bemanningsleden, en elf Schotse burgers, inwoners van Lockerbie, gevaporiseerd in een allesverzengende kerosinebrand. De dorpsbewoners vertelden over lichamen van dode passagiers, soms nog vastgegespt in hun vliegtuigstoelen, die verspreid lagen in de straten, de parkjes en op daken. Het duurde dagen voor alle doden geborgen waren.

Opmerkelijke uitspraak
Kamp Zeist had internationale allure: het werd aangelegd door de Franse bezettingstroepen in 1804. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden er gevluchte Belgische militairen gedetineerd. Na de Tweede Wereldoorlog streken er Amerikanen neer die later de vliegbasis Soesterberg zouden overnemen. Maar de internationale uitstraling was niet de hoofdreden dat het kamp werd uitgekozen voor het Lockerbie-proces. Het was het geïsoleerde, en dus goed controleerbare terrein dat de doorslag gaf. Voor aanvang van het proces werd het kamp, zoals eerder in zijn geschiedenis, hermetisch van de buitenwereld afgesloten.
Op 5 april 1999 arriveerden de Libische verdachten, Abdelbaset Ali Mohmet al-Megrahi en Al Amin Khalifa Fhima. De Libische leider zei overtuigd te zijn van hun onschuld, maar tevens de wereld te willen tonen dat Libië zijn verantwoordelijkheid nam door mee te werken aan het proces. Gaddafi maakte deze opmerkelijke move om van de internationale sancties af te komen die tegen zijn regime waren ingesteld. Een dag na uitlevering van zijn geheim agenten werden de VN-sancties opgeschort die in 1992 aan Libi' waren opgelegd. Ze behelsden onder meer een vliegverbod, een wapenembargo en verbod op levering aan Libi' van materieel voor zijn olieraffinaderijen. Financiële tegoeden van Gaddafi in het buitenland waren destijds bevroren en werden nu vrijgegeven.
Na een roerig proces van bijna twee jaar, nauwgezet gevolgd in de Britse pers en opgetuigd met de onvermijdelijke samenzweringstheorieën (de Lockerbie-aanslag zou niet door Libiërs maar door Palestijnse terroristen zijn gepleegd die werkten voor Iran), volgde een opmerkelijke uitspraak. Hoewel al-Megrahi en Fhima steeds waren gepresenteerd als een gezamenlijk opererend duo, spraken de drie Schotse rechters Fhima vrij en veroordeelden al-Megrahi. Hij werd schuldig geacht aan tweehonderdzeventigvoudige moord en veroordeeld  tot een levenslange gevangenisstraf, uit te zitten in Schotland. Gaddafi bleef beweren dat al-Megrahi onschuldig was, maar betaalde wel bijna drie miljard dollar schadevergoeding aan de nabestaanden. Nadat Libi' bovendien openlijk het terrorisme had afgezworen en zijn programma voor de vervaardiging van massavernietigingswapens had opgegeven, werden ook de nog overgebleven sancties van de VS en de EU beïindigd.
Maar daarmee was de Camp Zeist Episode voor de Schotten en Amerikanen niet afgelopen. In 2003 nam een Schotse juridische commissie de Lockerbie-zaak onder de loep. Na vier jaar onderzoek ' vergezeld van voortdurende speculaties in de media ' oordeelde de commissie  dat al-Megrahi de kans moest krijgen ten tweede male in hoger beroep te gaan. Tijdens de voorbereiding van de nieuwe hoger beroepzaak bleek dat de FBI twee getuigen grote sommen geld (respectievelijk twee en vier miljoen dollar) had geboden om valse verklaringen af te leggen die tot al-Megrahi's veroordeling hadden geleid. Het drama was compleet toen in 2009, vlak voordat het hoger beroep diende, bleek dat al-Megrahi, die inmiddels bijna zeven jaar vast zat, prostaatkanker had in een terminaal stadium. Omdat hij minder dan drie maanden te leven zou hebben, kwam hij in aanmerking voor gratie.  In Tripoli wachtte hem een heldenwelkom, en met de kanker bleek het mee te vallen. Al-Megrahi leeft nog steeds, onder de bescherming van Gaddafi.

In februari 2011 dook Kamp Zeist opnieuw op in de internationale media. Die maand brak een opstand uit tegen Gaddafi's regime. De NAVO besloot de rebellen te steunen met luchtaanvallen. Volgens een naar de rebellen overgelopen oud-minister van Justitie had Gaddafi destijds persoonlijk opdracht gegeven tot de Lockerbie-aanslag. Prompt eisten de Amerikanen dat de rebellen in ruil voor Amerikaanse steun al-Megrahi zouden oppakken en aan hen uitleveren. Hij bleek echter onvindbaar. Vermoed werd dat hij zich in de nabijheid bevond van de ondergedoken Gaddafi, die alles op alles zette om het echte verhaal over de aanslag verborgen te houden. Desalniettemin troffen de Amerikanen voorbereidingen voor een proces. Niet in Kamp Zeist dit keer, maar in de VS.
Bij het ter perse gaan van deze krant woedde de oorlog in Libië nog steeds en was de man die levenslang kreeg in Kamp Zeist nog altijd op vrije voeten.

Close page