Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php on line 3

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/thereceptor.nl/public_html/lib/database2.inc.php:3) in /home/thereceptor.nl/public_html/templates/item.php on line 21

Love Theme in de vliegeniersfilm

Share on facebook Share on twitter
a A
Love Theme in de vliegeniersfilm
— Paul KempersFriday July 06 2012

Sublimering

‘Non-stop actie en indrukwekkende vliegtuigen waarvan de techniek je versteld doet staan.’ Dat zijn de twee voorwaarden waaraan vliegeniersfilms moeten voldoen, zo valt te leren uit de blogs van liefhebbers op het web. Over het love theme van de vliegeniersfilm – waarzonder volgens Hollywoodwetten geen storyline ooit van de grond komt – hoor je de bloggers echter opvallend weinig. Waarschijnlijk bevindt het gros van hen zich in sleets geworden huwelijken waarin de gang naar de hobbyzolder de vlucht uit de sleur verzekert. Het met volle overgave en aandacht bouwen van modelvliegtuigen lijkt ersatz voor de intieme strelingen van de liefde; ook kan het kijken naar jachtvliegerfilms als Top Gun, Stealth of The Battle of Britain een transcendente sublimering zijn van de opwindende behoefte aan gevaar. Nader onderzoek door freudiaans geschoolde filmwetenschappers is gewenst. [PK]

 

Piloten-sweethearts 

In Wings (1927), een van de eerste (stille) vliegeniersfilms, speelt de liefde een belangrijke rol. Dat wil zeggen: de liefde op de achtergrond, gepersonifieerd door Mary en Sylvia, de geliefden van daredevil flyboys Jack en David. 

Regisseur William A. Wellman toont hoe de jongemannen na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog tot jachtpiloten worden opgeleid. Onversaagd klimmen Jack en David in hun gammele kisten om de strijd met de Duitse jagers en bommenwerpers aan te gaan – voor het vaderland, om de eer en de liefde van hun achtergebleven sweethearts. 

De met spectaculaire luchtgevechten en crashes doorspekte Amerikaanse actiefilm won twee Oscars én de harten van het publiek, niet in het laatst door het optreden van sterren als Clara Bow, Richard Arlen en Gary Cooper. De laatste is te zien als de strenge, maar goudeerlijke luchtmachtveteraan die van de jongens mannen maakt. Mannen die alles op alles zetten om de vijand te verslaan volgens de regels van het spel: hard maar fair, sportief maar dodelijk. En de vrouwen? Die zijn niet alleen mooi, maar functioneren ook als het geweten van de mannen. Wanneer vliegheld Jack zich dreigt te verliezen in de champagne en de aandacht van de mooie meisjes van Parijs, is het Mary die hem op zijn plicht wijst: vliegen en schieten. En kussen. Bij het licht van een vallende ster. [PK]

 

Vaderlandsliefde

Liefde kent vele gezichten; zo is er niet alleen de liefde voor de man of vrouw, maar ook de liefde voor volk en vaderland. In tijden van oorlog lijkt de vaderlandsliefde de romantische liefde te verdringen, zeker wanneer honderden Duitse blitzkriegbommenwerpers onderweg zijn om Londen in de as te leggen. De klassieker The Battle of Britain – met onder anderen Michael Caine, Trevor Howard en Curd Jürgens – is het speelfilmverslag van die angstige meidagen in 1940, toen de piloten van de RAF er in slaagden om met niet meer dan een handvol Spitfires een invasie door de nazi’s te voorkomen. Behalve opnamen van spannende luchtgevechten en drinkgelagen in de officers’ mess, bevat de film een archetypische scène: die waarin de piloot aan de vooravond van de missie somber uit het hotelraam staart, terwijl zijn liefje met opgetrokken benen op bed zit, peinzend voor zich uit kijkend, de gekreukelde lakens om de naakte schouders. Zal haar geliefde de aanstaande luchtslag overleven? De kijker peinst mee. [PK]

 

Ray-Ban Tom 

‘Modern action blockbuster’ is een van de aanduidingen voor Tony Scotts spraakmakende jachtvliegerspektakel Top Gun (1986), met Tom Cruise, Val Kilmer en love interest Kelly McGillis in de hoofdrollen. De openingsscène, waarin Cruise als straaljagerpiloot Maverick een Russische Mig-vlieger de vinger geeft, nadat hij – ondersteboven, op luttele centimeters afstand – een polaroidfoto van zijn tegenstander heeft gemaakt, geldt nog steeds als een van de sterkste staaltjes vliegwerk ooit. Geen wonder dat vlieginstructeur Charlie, een sexy brunette, geïnteresseerd raakt in de branieschopper achter de Ray-Ban. 

Top Gun geeft een misschien niet al te betrouwbaar inkijkje in de wereld van elkaar vliegen afvangende elitepiloten, maar volgt wel het archetypische patroon van de vliegeniersfilm, constateert de vermaarde Amerikaanse filmcriticus Roger Ebert. Daarin draait het om spectaculaire vlieg- en gevechtsscènes (‘aerial dogfights’), de jonge vrouw die veroverd moet worden, de rivaliteit met collega- en vijandige piloten, bordkartonnen teksten (‘I feel the need... the need for speed!’) en ‘het mysterie van de verdwenen vader’. Mavericks vader blijkt een briljante jachtvlieger, wiens vliegtuig ooit van de radar verdween in Vietnam en nooit werd weergevonden – waardoor de stunts van Ray-Ban Tom dramaturgische lading krijgen. Ebert over de psyche van jachtvliegers: ‘The fighter pilot lives in a world of 360-degree turns.’ Wat Amerikaans is voor het om je eigen as draaien zonder de horizon uit het oog te verliezen. [PK]

 

Oude vlam

Wat hebben Ronald Reagan, Rock Hudson, John Wayne, David Niven, Steve McQueen, Gregory Peck en Charles Bronson gemeen? Allen speelden, met wisselend succes, als ‘romantic lead’ de hoofdrol in een vliegeniersfilm. Inmiddels zijn titels als Never So Few, The Purple Plain, The War Lover of X-15 nooit meer in de bioscoop te zien en moet internet uitkomst bieden. Opvallend is dat een aantal van de hoofdrolspelers tijdens WO II dienstdeed in de luchtmacht of dienst wilde doen, maar afgekeurd werd. Charles Bronson was boordschutter op een B-29, vloog 25 missies en raakte gewond, Ronald Reagan, kapitein in de USAAF, leed aan ‘fear of flying’ en bleef aan de Californische grond. Ook Humphrey Bogart (‘Bogie’) was als piloot te zien, in Chain Lightning, waarin hij – à la Casablanca – op een oude geliefde stuit die hij in Europa meent te hebben achtergelaten. De voormalige jachtvlieger, nu testpiloot, valt als een blok voor de vrouw uit zijn verleden.

Close page